|
|
 |
 |
|
|
१७ महाप्रस्थानिकपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
17.1. अध्यायः 001
Mahabharata - Mahaprasthanika Parva - Chapter Topics
भ्रातृभिर्द्रौपद्या च सह स्वर्गे जिगमिषुणा युधिष्ठिरेण युयुत्सौ राज्यभारनिवेशनपूर्वकं परिक्षितो राज्येऽभिषेचनम्॥ 1 ॥ तथा कृच्छ्रात्पौरानुमतिसंपादनेन वल्कलधारणादिपूर्वकं शुना सह गृहात्प्रस्थानम्॥ 2 ॥ अर्जुनेन मध्येमार्गमग्निवचसा सनिषङ्गस्य गाण्डीवस्य वरुणोद्देशेन समुद्रे प्रक्षेपणम्॥ 3 ॥
Mahabharata - Mahaprasthanika Parva - Chapter Text
श्रीवेदव्यासाय नमः।
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम्।
देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्॥ 17-1-1(98316)
जनमेजय उवाच। 17-1-1x(8075)
एवं वृष्ण्यन्धककुले श्रुत्वा मौसलमाहवम्।
पाण्डवाः किमकुर्वन्त तथा कृष्णे दिवं गते॥ 17-1-1(98317)
वैशम्पायन उवाच। 17-1-2x(8076)
श्रुत्वैवं कौरवो राजा वृष्णीनां कदनं महत्।
प्रस्थाने मतिमाधाय वाक्यमर्जुनमब्रवीत्॥ 17-1-2(98318)
कालः पचति भतानि सर्वाण्येव महामते।
कालपाशमहं मन्ये त्वमपि द्रष्टुमर्हसि॥ 17-1-3(98319)
इत्युक्तः स तु कौन्तेयः कालः काल इति ब्रुवन्।
अन्वपद्यत तद्वाक्यं भ्रातुर्ज्येष्ठस्य धीमतः॥ 17-1-4(98320)
अर्जुनस्य मतं ज्ञात्वा भीमसेनो यमौ तथा।
अन्वपद्यन्त तद्वाक्यं यदुक्तं सव्यसाचिना॥ 17-1-5(98321)
ततो युयुत्सुमानाय्य प्रव्रजन्धर्मकाम्यया।
राज्यं परिददौ सर्वं वैश्यापुत्रे युधिष्ठिरः॥ 17-1-6(98322)
अभिंषिच्य स्वराज्ये च राजानं च परिक्षितम्।
दुःखार्तश्चाब्रवीद्राजा सुभद्रां पाण्डवाग्रजः॥ 17-1-7(98323)
एष पुत्रस्य पुत्रस्ते कुरुराजो भविष्यति।
यदूनां परिशेषश्च वज्रो राजा कृतश्च ह॥ 17-1-8(98324)
परिक्षिद्धास्तिनपुरे शक्रप्रस्थे च यादवः।
वज्रो राजा त्वया रक्ष्यो मा चाधर्मे मनः कृथाः॥ 17-1-9(98325)
इत्युक्त्वा धर्मराजाः स वासुदेवस्य धीमतः।
मातुलस्य च वृद्धस्य रामदीनां तथैव च॥ 17-1-10(98326)
भ्रातृभिः सह धर्मात्मा कृत्वोदकमतन्द्रितः।
श्राद्धान्यद्दिश्य सर्वेषां चकार विदिवत्तदा॥ 17-1-11(98327)
द्वैपायनं नारदं च मार्कण्डेयं तपोधनम्।
भारद्वाजं याज्ञवल्क्यं हरिमुद्दिश्य यत्नवान्।
अभोजयत्स्वादु भोज्यं कीर्तयित्वा च शार्ङ्गिणं॥ 17-1-12(98328)
ददौ रत्नानि वासांसि ग्रामानश्वान्रथांस्तथा।
स्त्रियश्च द्विजमुख्येभ्यस्तदा शतसहस्रशः॥ 17-1-13(98329)
कृपमभ्यर्च्य च गुरुमथ पौरपुरस्कृतम्।
`आहूय भरतश्रेष्ठ संनिवेश्यासने तदा।'
शिष्यं परिक्षितं तस्मै तदौ भरतसत्तमः॥ 17-1-14(98330)
ततस्तु प्रकृतीः सर्वाः समानाय्य युधिष्ठिरः।
सर्वमाचष्ट राजर्षिकीर्षितमथात्मनः॥ 17-1-15(98331)
ते श्रुत्वैव वचस्तस्य पौरजानपदा जनाः।
भृशमुद्विग्रमनसो नाभ्यनन्दन्त तद्वचः॥ 17-1-16(98332)
नैवं कर्तव्यमिति ते तदोचुस्तं जनाधिपम्।
न च राजा तथाऽकार्षीत्कालपर्यायधर्मिवित्॥ 17-1-17(98333)
ततोऽनुमान्य धर्मात्मा पौरजानपदं जनम्।
गमनाय मतिं चक्रे कृष्णस्य गमनादपि॥ 17-1-18(98334)
`वर्तमाने विवादे तु वास्तुविक्रयिणं प्रति।
धनेच्छा युगपत्प्राप्ता क्षेत्रतस्वामिभूभृताम्॥ 17-1-19(98335)
प्राप्तं कलियुगं ज्ञात्वा सहदेवो हसन्निव।
राज्ञस्तु कथयामास धर्मो नष्टस्तु सङ्करः॥ 17-1-20(98336)
श्रुत्वा तु दुर्मना राजा पर्याप्तं जीवनं मम।'
इति स्म राजा कौरव्यो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः।
उत्सृज्याभरणान्यङ्गाज्जगृहे वल्कलान्युत॥ 17-1-21(98337)
भीमार्जुनयमाश्चैव द्रौपदी च यशस्विनी।
तथैव जगृहुः सर्वे वल्कलानि नराधिप॥ 17-1-22(98338)
विधिवत्कारयित्वेष्टिं नैष्ठिकीं भरतर्षभ।
समुत्सृज्याप्सु सर्वेऽग्नीन्प्रतस्थुर्नरपुङ्गवाः॥ 17-1-23(98339)
ततः प्ररुरुदुः सर्वाः स्त्रिंयो दृष्ट्वा नरोत्तमान्।
प्रस्थितान्द्रौपदीषष्ठान्पुरा द्यूतजितान्यथा॥ 17-1-24(98340)
हर्षोऽभवच्च सर्वेषां भ्रातॄणां गमनं प्रति।
युधिष्ठिरमतं ज्ञात्वा वृष्णिक्षयमवेक्ष्य च। 17-1-25(98341)
भ्रातरः पञ्च कृष्णा च षष्ठी श्वा चैव सप्तमः।
आत्मना सप्तमो राजा निर्ययौ गजसाह्वयात्।
पौरैरनुगतो दूरं सर्वैरन्तःपुरैस्तथा॥ 17-1-26(98342)
न चैनमशकत्कश्चिन्निवर्तस्वेति भाषितुम्।
न्यवर्तन्त ततः सर्वे नरा नगरवासिनः॥ 17-1-27(98343)
कृपप्रभृतयश्चैव युयुत्सुं पर्यवारयन्।
विवेश गङ्गां कौरव्य उलूपी भुजगात्मजा॥ 17-1-28(98344)
चित्राङ्गदा ययौ चापि मणलूरपुरं प्रति।
शिष्टाः परिक्षितं त्वन्या मातरः पर्यवारयन्॥ 17-1-29(98345)
पाण्डवाश्च महात्मानो द्रौपदी च यशस्विनी।
कृतोपवासाः कौरव्य प्रययुः प्राङ्मुखास्ततः॥ 17-1-30(98346)
योगयुक्ता महात्मानस्त्यागधर्ममुपेयुषः।
अभिजग्मुर्बहून्देसान्सरितः सागरांस्तथा॥ 17-1-31(98347)
युधिष्ठिरो ययावग्रे भीमस्तु तदनन्तरम्।
अर्जुनस्तस्य चान्वेव यमौ चापि यथाक्रमम॥ 17-1-32(98348)
पृष्ठतस्तु वरारोहा श्यामा पद्मदलेक्षणा।
द्रौपदी योषितांश्रेष्ठा ययौ भरतसत्तम। 17-1-33(98349)
श्वा चैवानुयायावेकः प्रस्थितान्पाण्डवान्वनम्।
क्रमेणि ते ययुर्वीरा लौहित्यं सलिलार्णवम्॥ 17-1-34(98350)
गाण्डीवं तु धनुर्दिव्यं न मुमोच धनंजयः।
रत्नलोभान्महाराज ते चाक्षय्ये महेषुधी॥ 17-1-35(98351)
अग्निं ते ददृशुस्तत्र स्थितं शैलमिवाग्रतः।
मार्गमावृत्य तिष्ठन्तं साक्षात्पुरुषविग्रहम्॥ 17-1-36(98352)
ततो देवः स सप्तार्चिः पाण्डवानिदमब्रवीत्।
भोभो पाण्डुसुता वीराः पावकं मां निबोधत॥ 17-1-37(98353)
युधिष्ठिर महाबाहो भीमसेन परंतप।
अर्जुनाश्विसुतौ वीरौ निबोधत वचो मम॥ 17-1-38(98354)
अहमग्निः कुरुश्रेष्ठा मया दग्धं च खाण्डवम्।
अर्जुनस्य प्रभावेन तथा नारायणस्य च॥ 17-1-39(98355)
अयं वः फल्गुनो भ्राता गाण्डीवं परमायुधम्।
परित्यज्य वने यातु नानेनार्थोस्ति कश्चन॥ 17-1-40(98356)
चक्ररत्नं तु यत्कृष्णे स्थितमासीन्महात्मनि।
गतं तच्च पुनर्हस्ते कालेनैष्यति तस्य ह॥ 17-1-41(98357)
वरुणादाहृतं पूर्वं मयैतत्पार्थकारणात्।
गाण्डीवं धनुषां श्रेष्ठं वरुणायैव दीयताम्॥ 17-1-42(98358)
ततस्ते भ्रातरः सर्वे धनंजयमचोदयन्।
स जले प्राक्षिपच्चैतत्तथाऽक्षय्ये महेषुधी॥ 17-1-43(98359)
ततोऽग्निर्भरतश्रेष्ठ तत्रैवान्तरधीयत।
ययुस्च पाण्डवा वीरास्ततस्ते दक्षिणामुखाः॥ 17-1-44(98360)
ततस्ते तूत्तरेणैव तीरेण लवणांभसः।
जग्मुर्भरतशार्दूल दिशं दक्षिणपश्चिमाम्॥ 17-1-45(98361)
ततः पुनः समावृत्ताः पश्चिमां दिशमेव ते।
ददृशुर्द्वारकां चापि सागरेण परिप्लुताम्॥ 17-1-46(98362)
उदीचीं पुनरावृत्त्य ययुर्भरतसत्तमाः।
प्रादक्षिण्यं चिकीर्षन्तः पृथिव्या योगधर्मिणः॥ ॥ 17-1-47(98363)
इति श्रीमन्महाभारते महाप्रस्थानिकपर्वणि प्रथमोऽध्यायः॥ 1 ॥
Mahabharata - Mahaprasthanika Parva - Chapter Footnotes
7-1-2 प्रस्थाने स्वर्गं गन्तुं गृहान्निःसरणे॥ 7-1-3 पाशं तत्कृतमाकर्षं मरणमितियावत्। तदहं मन्ये अङ्गीकरोमि। त्वमप्येतद्द्रष्टुमालोचितुम्॥ 7-1-5 कालः काल इति नित्यार्थे द्वित्वम्। अपरिहार्यः कालो मृत्युः सोऽद्यैवास्तु किं चिरेणेत्याशयः॥ 7-1-6 धर्मकाम्यया प्रवजन्नतूद्वेगेन। परिददौ तदधीनं कृतवान्। तस्याभिषेकेऽनधिकारात्॥ 7-1-7 स्वराज्ये हास्तिनपुरे॥ 7-1-9 अधर्मे परिक्षिद्वज्रयोर्बालयोररक्षणजे। महाप्रस्थानमियं मा कुर्यादिति भावः॥ 7-1-13 स्त्रियो दासीः॥ 7-1-18 अनुमान्यानुमतिप्रदं कृत्वा॥ 7-1-23 नैष्ठिकीं पार्यन्तिकीं उत्सर्गेष्टिमित्यर्थः। आत्मन्यग्नीन्समारोप्याप्स्वग्नीनुत्सृज्येति ज्ञेयम्॥ 7-1-29 अन्या युधिष्ठिरादीनां भार्याः श्रउतसोमादीनां मातरः॥ 7-1-34 लौहित्यं उदयाचलप्रान्तस्थं समुद्रम॥ 7-1-40 अनेन गाण्डीवेन। अर्थः प्रयोजनम्॥ 7-1-41 कालेन अवतारान्तरे॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|